De Belgische overheid zet opnieuw een belangrijke stap in de verdere digitalisering van administratieve processen. Binnenkort zal het mogelijk worden om documenten officieel te ondertekenen zonder gebruik te maken van de chip van de elektronische identiteitskaart (eID). Maar waarom is die verandering nodig, en wat betekent dit concreet voor beëdigd vertalers-tolken?
Nieuwe wetgeving rond elektronische handtekeningen
Op voorstel van Bernard Quintin en Vanessa Matz keurde de ministerraad op 13 mei 2026 in tweede lezing een voorontwerp van wet goed. Dat ontwerp voorziet in een nieuwe dienst voor gekwalificeerde elektronische handtekeningen op basis van certificaten die op afstand worden uitgegeven.
Vandaag werkt de gekwalificeerde elektronische handtekening via het certificaat dat geïntegreerd is in de eID-kaart. Het nieuwe systeem zal daarentegen gebruikmaken van certificaten die centraal en beveiligd worden beheerd door de federale overheid.
Waarom verandert het huidige systeem?
De hervorming vloeit voort uit de herziening van de Europese eIDAS-verordening. Die nieuwe regels leggen strengere veiligheidsvereisten op voor technologieën die gebruikt worden voor gekwalificeerde elektronische handtekeningen.
Daardoor zullen bepaalde middelen die vandaag nog als "gekwalificeerd" gelden, vanaf mei 2026 en mei 2027 hun status verliezen na afloop van de overgangsperiode. Bovendien beperken de nieuwe Europese regels de geldigheidsduur van handtekeningmiddelen tot vijf jaar, terwijl een eID-kaart tien jaar geldig blijft. Het huidige systeem moet dus worden aangepast.
De oplossing: elektronische handtekening op afstand
Het goedgekeurde voorontwerp van wet kiest daarom voor een gecentraliseerde en beveiligde oplossing: de gekwalificeerde elektronische handtekening op afstand.
Concreet betekent dit dat handtekeningcertificaten niet langer afhankelijk zijn van de fysieke chip op de eID-kaart. De certificaten worden voortaan op afstand uitgegeven, aangemaakt en beheerd via een beveiligde infrastructuur onder controle van de federale administratie.
Voor gebruikers verandert vooral het praktische aspect: documenten blijven rechtsgeldig ondertekend met het hoogste beveiligingsniveau, maar het systeem wordt flexibeler, gebruiksvriendelijker en beter afgestemd op de nieuwste Europese normen.
Wanneer wordt het nieuwe systeem ingevoerd?
De overgang zal geleidelijk verlopen.
In een eerste fase zal de nieuwe dienst beschikbaar worden voor personen die door de nieuwe eIDAS-regels geen gebruik meer kunnen maken van het bestaande handtekeningcertificaat op hun eID.
Vanaf 2027 zal vervolgens stap voor stap worden overgeschakeld naar ondertekening op afstand. Andere burgers zullen hun huidige certificaat voorlopig nog kunnen blijven gebruiken, met daarnaast de mogelijkheid om ook van het nieuwe systeem gebruik te maken. Op langere termijn wordt een bredere overgang naar deze oplossing overwogen.
Belangrijke timings
Burgers die beschikken over een kaart die uitgereikt werd vóór 1 juli 2016 zullen vanaf 22 mei 2026 geen gekwalificeerde handtekeningen meer kunnen plaatsen op de oude manier omwille van wijzigende Europese regelgeving. Voor deze doelgroep werd al eerder aangeraden dat zij hun identiteitskaart tijdig zouden vernieuwen.
Eveneens door Europese regelgeving zullen er vanaf 22 mei 2027 elektronische identiteitskaarten zijn waarvan de chip niet meer voldoet aan de nieuwe erkenningsvereisten om een gekwalificeerde handtekening te plaatsen. Daarom wordt in het algemeen aangeraden om vóór die datum naar handtekenen vanop afstand over te schakelen.
Extra aandacht voor professionele gebruikers
Opvallend is dat de overheid ook expliciet aandacht wil besteden aan professioneel gebruik van gekwalificeerde elektronische handtekeningen.
Minister Vanessa Matz zal hierover samen met minister Bernard Quintin en de betrokken federale instellingen verder overleg voeren. Daarbij wordt onderzocht hoe een uniforme en doeltreffende professionele elektronische handtekening kan worden ontwikkeld voor staatsagenten, waaronder politieambtenaren en magistraten. Ook de invoering van een identificatienummer dat verschilt van het rijksregisternummer maakt deel uit van die denkoefening.
Voor beëdigd vertalers-tolken is voorlopig nog niet duidelijk of en hoe deze professionele oplossing ook op hen van toepassing zal zijn. Dat wordt ongetwijfeld een belangrijk aandachtspunt in de verdere uitwerking van het systeem.
Hoe gaat het nu verder?
Het voorontwerp van wet werd inmiddels aangepast aan de adviezen van de Raad van State en de Gegevensbeschermingsautoriteit. De tekst wordt nu ter ondertekening voorgelegd aan de Koning, met het oog op indiening bij de Kamer van volksvertegenwoordigers.
De komende maanden zal dus duidelijker worden hoe deze nieuwe digitale handtekening in de praktijk zal functioneren - en welke gevolgen dat precies zal hebben voor beëdigd vertalers-tolken en andere professionele gebruikers.
Bron: ministerraad van 13 mei 2026.
Herlees ook ons artikel: De digitale handtekeningen en de werking van beëdigd vertalers-tolken
Lees ook: Vernieuwde methode voor eID-handtekening op afstand