19 november 2026

Betalingsachterstand bij Justitie: betalingen zouden zijn hervat, maar structurele oplossing blijft noodzakelijk

Tijdens het actualiteitsdebat van de commissie voor Justitie van 18 november 2026 kwam de aanhoudende betalingsproblematiek bij de externe dienstverleners van Justitie opnieuw ter sprake. Ook beëdigd vertalers en tolken worden hierdoor getroffen. Op 6 november kregen zij net als andere dienstverleners in strafzaken bericht van de FOD Justitie dat de betaling van facturen en kostenstaten voorlopig werd opgeschort wegens de uitputting van het beschikbare budget voor gerechtskosten.

Op de plenumvergadering van de Kamer van volksvertegenwoordigers van 12 november 2026 beet volksvertegenwoordiger Aurore Tourneur al de spits af met haar vraag "De situatie van gerechtsdeskundigen". Voor behandeling in de commissie Justitie van het federale parlement waren nu liefst zes mondelinge parlementaire vragen ingediend over dit onderwerp, door vijf verschillende volksvertegenwoordigers. Helaas waren zij, met uitzondering van Marijke Dillen, niet aanwezig toen de vragen werden behandeld in de commissie. Hun ingediende vragen zijn daarom ook niet opgenomen in het verslag. Claire Hugon Lecharlier kwam wel nog net op tijd aan om haar repliek te kunnen geven.

In haar omstandig antwoord erkende minister van Justitie Annelies Verlinden de bezorgdheden van de betrokken dienstverleners. Ze bevestigde dat de betalingsachterstand een ernstig probleem vormt. Volgens de minister waren voor 2025 en 2026 bijkomende budgettaire middelen van meer dan 20 miljoen euro voorzien. De vrijgave daarvan zou op zich hebben laten wachten door de noodzakelijke administratieve en budgettaire procedures. Nadat het koninklijk besluit uiteindelijk werd ondertekend, zouden volgens de minister de betalingen op 17 november worden hervat. Deze boodschap ligt in de lijn van wat de Beroepsvereniging Beëdigd Vertalers en Tolken (BBVT) eerder deze week mocht vernemen van het hoofd van de dienst Gerechtskosten. Intusssen heeft vandaag ook de FOD Justitie zelf per mail aan de vertalers en tolken uit het register bevestigd de betalingen opnieuw te kunnen hervatten, samen met excuses voor het ongemak van de vertragingen.

Verwijlintresten ook voor laattijdig betaalde facturen van vorige jaren?

Ook de verwijlintresten kwamen aan bod in het antwoord van de minister, dankzij de vraag die was ingediend door volksvertegenwoordiger Van Hecke. Helemaal onderaan deze bijdrage en het verslag van het debat gisteren vindt u ook de tekst van deze vraag. Volgens de minister wordende verwijlintresten sinds februari 2026 toegekend vanaf de eerste dag na het verstrijken van de betalingstermijn. Daarnaast is bij laattijdige betaling een forfaitaire vergoeding van 40 euro verschuldigd. De interesten voor februari en maart 2026 zouden inmiddels zijn uitbetaald. Voor de daaropvolgende maanden worden de berekeningen nog uitgevoerd, volgens de minister nadat een technisch probleem in het FEDCOM-systeem werd opgelost. Opvallend: de minister had het voor het eerst ook over verwijlintresten voor laattijdig betaalde facturen uit 2025 en de voorgaande jaren, alsook uit het begin van 2026.

De minister wees erop dat de uitgaven voor gerechtskosten blijven stijgen, onder meer door wetswijzigingen die leiden tot een grotere inzet van vertalers en tolken, en door de toenemende complexiteit van gerechtelijke expertises. Ze erkende dat de huidige budgettering beter moet aansluiten bij de werkelijke behoeften.

Nog geen structurele oplossing

In de replieken van de twee aanwezige oppositieleden werd benadrukt dat het probleem al jarenlang aansleept en dat de herhaalde betalingsachterstanden zelfstandige dienstverleners financieel zwaar onder druk zetten. Sommige vertalers zouden zelfs hun opdrachten voor Justitie hebben opgeschort zolang betalingen uitbleven. Ook werd gewaarschuwd voor een mogelijk verdere terugtrekking van dienstverleners uit de gerechtelijke sector. Ook al zouden de betalingen inmiddels zijn hervat, blijft een structurele oplossing dringend noodzakelijk.

Hieronder vindt u de integrale tekst van de vragen van volksvertegenwoordiger Marijke Dillen, het antwoord van de minister en de replieken van Marijke Dillen en Claire Hugon Lecharlier. Een grondigere analyse van de antwoorden van de minister leest u in een volgende bijdrage.

Samengevoegde mondelinge parlementaire vragen van:

- Stefaan Van Hecke aan Annelies Verlinden (Justitie, belast met de Noordzee) over "De opnieuw stilgevallen betalingen van de gerechtskosten" (56020750C)

- Marijke Dillen aan Annelies Verlinden (Justitie, belast met de Noordzee) over "De betaalachterstand voor facturen van externe dienstverleners" (56020762C)

- François De Smet aan Annelies Verlinden (Justitie, belast met de Noordzee) over "Het opgebruikte budget voor gerechtskosten" (56020763C)

- Kristien Van Vaerenbergh aan Annelies Verlinden (Justitie, belast met de Noordzee) over "De opschorting van de betalingen aan externe dienstverleners van Justitie" (56020800C)

- Claire Hugon Lecharlier aan Annelies Verlinden (Justitie, belast met de Noordzee) over "De betalingsachterstand voor gerechtsdeskundigen" (56021028C)

- Marijke Dillen aan Annelies Verlinden (Justitie, belast met de Noordzee) over "De betaalachterstand voor facturen van externe dienstverleners" (56021029C)

De voorzitter: Dhr. Van Hecke is niet aanwezig.

08.01 Marijke Dillen (VB): Mijnheer de voorzitter, het is bij samengevoegde vragen mijn gewoonte om te wachten op de aanwezigheid van collega-parlementsleden, maar ik heb van geen van hen iets vernomen. Gelet op het belang ervan, wens ik de vragen aan te houden.

Ik verwijs voor mijn beide vragen naar de tekst zoals ingediend.

Alle externe dienstverleners die voor Justitie werken kregen vrijdag 6 november een toch wel zeer merkwaardige boodschap: Justitie betaalt voorlopig geen facturen meer want het oorspronkelijk toegekende budget is op. Het gaat om tolken en vertalers, takeldiensten, begrafenisondernemers, slotenmakers, wets­dokters en andere gerechtsdeskundigen. Bij sommige externe dienstverleners blijken de openstaande facturen te zijn opgelopen tot meer dan tienduizenden euro's. Dit leidt ertoe dat sommige van hen in financiële problemen geraken, want zij moeten wel tijdig hun personeel, werkingskosten, BTW, enz. betalen. Dergelijke handelswijze is Justitie absoluut onwaardig. Deze problematiek is niet nieuw. Ik heb de minister hierover reeds herhaaldelijk ondervraagd en telkens werden acties aangekondigd zoals de prioritaire verwerking van facturen en onderzoek naar een geautomatiseerde facturatieprocedure. Maar helaas komt er geen beterschap en is er duidelijk een structureel probleem van budgetbeheer bij Justitie of m.a.w. worden bij het opstellen van de begroting de budgetten voor deze externe dienstverleners veel te laag ingeschat.

1. Kan de minister meer toelichting geven? Klopt de berichtgeving dat de betaling van facturen en kostenstaten is opgeschort wegens uitputting van het beschikbare budget?

2. Welke initiatieven gaat de minister bij hoogdringendheid nemen om een oplossing uit te werken voor deze schandalige problematiek?

3. Hoeveel bedraagt het totale bedrag van openstaande facturen en kostenstaten van externe dienstverleners?

4. Deze problematiek is niet nieuw. Nochtans zijn deze externe dienstverleners essentieel voor de werking van Justitie. Waarom is er tot op heden nog steeds geen structurele oplossing uitgewerkt? Welke initiatieven heeft de minister inmiddels genomen om een antwoord te bieden aan deze problematiek?

5. De structurele betalingsachterstand brengt met zich mee dat Justitie intresten en mogelijke schadevergoedingen wegens wanbetaling moet betalen. Kan de minister mij mededelen hoeveel intresten en schadevergoedingen er zijn betaald wegens openstaande facturen van 2025?

In aanvulling op mijn eerdere mondelinge vraag betreffende de problematiek van de aanslepende betaalachterstand van de facturen van externe dienstverleners wil ik wijzen op de toelichting van 10 november jl. waarbij de FOD Justitie erkent dat de stijging van de uitgaven al bekend was. Voor 2026 werd die geraamd op 21 miljoen euro. De structurele verhoging van het budget bedraagt echter slechts 1 miljoen euro en blijkt uitsluitend bestemd te zijn voor de curatoren. De overige 20 miljoen euro zijn eenmalige middelen die sinds juli beschikbaar zijn en in september werden goedgekeurd. Maar op 10 november 2026 was het koninklijk besluit dat nodig is om die middelen vrij te maken nog altijd niet ondertekend. Het is al het derde jaar op rij dat de middelen tegen het einde van het jaar ontoereikend blijken. In 2024 ontbrak ong. 10 miljoen euro. In december 2025 moest in allerijl 14 miljoen worden vrijgemaakt. Maar al in 2015 klaagde de Hoge Raad voor Zelfstandigen en de KMO de betalingsachterstand bij de FOD Justitie aan. Ook tijdens het jaar lopen de betalingen vertragingen op door personeels­tekorten bij de taxatiebureaus en de dubbele facturatie via JustInvoice en Peppol.

1. De stijging van 21 miljoen euro voor 2026 was bekend. Waarom werd er slechts 1 miljoen euro van die stijging structureel in het budget opgenomen?

2. De middelen waren sinds juli beschikbaar. Waarom was het KB op 10 november nog niet ondertekend?

3. Op welke precieze datum zullen de betalingen worden hervat?

4. Hoeveel personeelsplaatsen zijn er bij de taxatiebureaus en hoeveel vacatures staan daarvan momenteel open?

5. Wat was in 2025 en 2026 de gemiddelde betalingstermijn per arrondissement en welk percentage van de kostenstaten werd binnen de 30 dagen betaald?

6. De problematiek is niet nieuw. Reeds in 2015 werd dit aangeklaagd. Ik ga ervan uit dat de minister reeds bezig is met het opstellen van de begroting 2027. Gaat de minister eindelijk werk maken van een structurele oplossing? Gaat er een voldoende groot bedrag worden uitgetrokken voor de gerechtskosten van de externe dienst­verleners? Op basis van welke ramingen zal dit gebeuren?

7. De minister heeft op 2 juli 2025 in de commissie Justitie erkend dat de procedures vereenvoudigd moeten worden. Wanneer gaat de minister hier eindelijk werk van maken? Wanneer wordt de dubbele procedure via JustInvoice en Peppol vervangen door één procedure?

08.02 Minister Annelies Verlinden: Mevrouw Dillen, ik heb de berichten van de tolken, vertalers en de gerechtsdeskundigen in verband met de opschorting van hun betalingen ook ontvangen. Ik begrijp uiteraard hun bezorgdheden. De dienstverleners hebben immers ook facturen te betalen, stellen personeel tewerk en hebben vaste kosten te dragen. Het is onze verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat ze tijdig en correct worden betaald, zoals ik ook al heb toegelicht tijdens de plenaire vergadering van vorige week donderdag.

Bij mijn aanstelling heb ik van de correcte betaling van de dienstverleners van Justitie dan ook een prioriteit gemaakt. Ik heb er bij mijn administratie op aangedrongen om de betalingen nauwkeurig op te volgen en maatregelen te nemen die een zorgvuldig beheer van de beschikbare middelen garanderen. Ik ben daarover zeer duidelijk. Om te vermijden dat we, zoals in het verleden, opnieuw met een tekort aan middelen worden geconfronteerd, heb ik voor 2025 en 2026 een budgettaire marge van meer dan 20 miljoen euro voorzien. Zo wil ik ervoor zorgen dat we onze betalingsverplichtingen tegenover alle partners van Justitie kunnen nakomen.

Aangezien de budgettaire controle pas in juni 2026 werd goedgekeurd en de budgettaire maatregelen en reglementen vervolgens konden worden vastgesteld, konden de betalingen ook pas daarna worden opgestart. De middelen waren dus al lang voorzien, maar moesten nog worden gedeblok­keerd via een koninklijk besluit dat de betaling mogelijk maakte. Sinds 10 september van dit jaar beschik ik over een gunstig advies van de Inspectie van Financiën over de verdeling van die middelen op de IDP veiligheid. Vervolgens heeft ook de minister van Begroting op 29 september zijn akkoord gegeven. Zijn administratie heeft daarna een koninklijk besluit opgesteld, dat ondertussen door de Koning werd ondertekend en dat mijn diensten maandag hebben ontvangen. Ik kan u dus met genoegen meedelen dat de betalingen gisteren werden hervat.

Zoals altijd maan ik mijn administratie aan tot een correcte toepassing van de wetgeving inzake nalatigheidsinteresten, ook voor deze facturen. Overeenkomstig de geldende regelgeving worden sinds februari 2026 verwijlinteresten toegekend vanaf de eerste dag waarop de betalingstermijn wordt overschreden. Daarnaast is voor elke laattijdig betaalde factuur van rechtswege een forfaitaire vergoeding van 40 euro verschuldigd. Het gaat om verwijlinteresten voor laattijdig betaalde facturen uit 2025 en de voorgaande jaren, alsook uit het begin van 2026.

Ik herinner eraan dat verwijlinteresten uiteraard alleen verschuldigd zijn voor facturen die voldoen aan de wettelijke en contractuele vereisten. De verwijlinteresten voor de gerechtskosten werden ondertussen uitbetaald voor de laattijdig betaalde facturen van februari en maart 2026.

Na de uitbetaling voor die maanden werd een technisch probleem vastgesteld in het FEDCOM-systeem, dat door de FOD BOSA wordt beheerd. Dat probleem is ondertussen verholpen en de FOD Justitie berekent momenteel de verwijlinteresten voor de facturen die vanaf april 2026 werden geboekt. Zodra die berekening is afgerond, worden ook die interesten uitbetaald.

Wat de budgettaire impact van die interesten betreft, is het op dit moment nog niet mogelijk om daarvan een voldoende betrouwbare inschatting of raming te maken. Dat zal pas kunnen wanneer alle betrokken betalingen zijn uitgevoerd.

De gerechtskosten zijn in elk geval geen eenvoudig te beheren budgetmassa en stijgen de voorbije jaren voortdurend als gevolg van wetswijzigingen. Die wijzigingen hebben geleid tot een grotere inzet van vertalers en tolken en tot een bijkomende belasting op medische prestaties.

Een verklaring ligt ook in de evolutie van de techniciteit van de expertises, die steeds meer wetenschappelijk worden verfijnd om accuratere factfinding te ondersteunen en preciezere bewijsdata aan te leveren in strafzaken. Justitie maakt steeds meer gebruik van dergelijke spitstechnologie. In het forensisch onderzoek, bijvoorbeeld bij de heropening van cold cases, levert ze goede resultaten op, maar daar hangt een prijskaartje aan vast. De budgettaire impact daarvan is heel moeilijk exact te becijferen.

Om duurzaam te vermijden dat dergelijke situaties zich in de toekomst nog voordoen, is het noodzakelijk om de ingeschreven kredieten beter aan te passen aan het initiële budget om een en ander af te stemmen op de werkelijke behoeften. Er moet dus een volumekrediet kunnen worden verkregen voor dergelijke gerechtskosten. Uiteraard zal er altijd een objectief onderzoek moeten gebeuren naar de werkelijke uitgaven.

Ik heb de administratie in elk geval gevraagd om de evolutie van die kosten heel goed bij te houden en daarbij uiteraard ook rekening te houden met de bepalingen van de Inspectie van Financiën en de FOD BOSA.

08.03 Marijke Dillen (VB): Mevrouw de minister, ik dank u voor uw uitgebreide antwoord.

Ik begrijp dat de betalingen inmiddels zijn uitgevoerd of eerstdaags zullen worden uitgevoerd, inclusief de intresten uiteraard, in de mate waarin ze voldoen aan de wettelijke voorwaarden.

Niettemin moet mij iets van het hart. U begon met te stellen dat u bij uw aanstelling werk hebt gemaakt van de prioriteit van de betaling van de externe dienstverleners. In die prioriteit bent u nog niet echt geslaagd, want het probleem komt met de regelmaat van de klok terug, niet alleen voor tolken en vertalers, maar ook voor begrafenis­onder­nemers, takeldiensten, slotenmakers, wetsdokters en andere gerechtsdeskundigen.

Ik hoop dat u begrijpt dat die mensen in financiële problemen dreigen te komen wanneer hun facturen niet tijdig worden betaald. Zij moeten wel tijdig hun personeel, hun werkingskosten en hun btw betalen.

Ik heb vernomen dat er openstaande facturen zijn die oplopen tot meer dan 10.000 euro. Dat zijn erg grote bedragen. Ik hoop dan ook dat er vanaf 2027 een structurele oplossing komt voor die problematiek. De situatie is Justitie werkelijk onwaardig.

Mijnheer de voorzitter, mevrouw de minister, ik wil nog meegeven dat u mij moet verontschuldigen voor mijn twee volgende vragen, namelijk vraag nr. 56021029C en vraag nr. 56020862C, omdat ik vroeger moet vertrekken.

08.04 Claire Hugon Lecharlier (Ecolo-Groen): Mijn excuses, ik werd verrast door de snelle vorderingen van de werkzaamheden. Ik weet niet of het mogelijk is, maar ik zou graag willen vragen of mijn vraag toch in het verslag kan worden opgenomen.

Mevrouw de minister, ik zal al uw antwoorden aandachtig bestuderen, maar ik wil graag benadrukken in welke enorme moeilijkheden dienstverleners steeds weer terechtkomen wanneer de betalingen van hun facturen worden stopgezet. Sommige vertalers, zo heb ik vernomen, zijn gestopt met het insturen van hun vertalingen, in afwachting van de hervatting van de betalingen. Steeds meer dienstverleners vertellen mij dat ze aarzelen om opdrachten voor Justitie aan te nemen, omdat de situatie hen in zo'n lastig parket brengt. Nog aan het begin van het jaar had u mij verzekerd dat het voor u een prioriteit was om externe dienstverleners tijdig te betalen. Helaas vertaalt zich dat niet in een verbetering voor deze mensen. Ik zal u niet verbergen dat er ook veel bezorgdheid heerst over de begrotingssituatie voor 2026 en de gevolgen van de voorlopige twaalfden, want we weten inmiddels dat we die niet zullen kunnen vermijden. Ik hoor ook dat sommige dienstverleners zo geërgerd zijn door de situatie dat ze overwegen het werk neer te leggen. Ik denk dat deze maatregel zal worden gehandhaafd als de betalingen niet vóór de vastgestelde datum, namelijk 30 november, zijn verricht.

Veel dienstverleners halen het grootste deel van hun inkomsten als zelfstandige uit hun werk voor Justitie. Het is dan ook absoluut noodzakelijk om eindelijk een structurele oplossing te vinden die hen in staat stelt zich beter te organiseren en zorgeloos te kunnen werken, in de eerste plaats in het belang van de rechtzoekenden.

Het incident is gesloten.

Extra: de tekst van de vraag ingediend door volksvertegenwoordiger Stefaan Van Hecke over "De opnieuw stilgevallen betalingen van de gerechtskosten" (56020750C)

Mevrouw de minister,

Beëdigd vertalers en tolken melden dat de betalingen van hun prestaties opnieuw zijn stilgevallen. Sinds 22 oktober zou er geen budget meer zijn om hen te betalen. Dit wordt een jaarlijks weerkerende saga. Mensen die essentiële opdrachten uitvoeren voor Justitie en zo een onmisbare schakel zijn binnen de rechtsstaat, moeten zo alweer wachten op hun centen.

Vorig jaar hebt u gebruik gemaakt van een bufferbudget op de interdepartementale provisies. Maar als dit jaarlijks voorkomt is er een structureel budgettair probleem dat moet worden rechtgetrokken.

In antwoord op een eerdere mondelinge vraag verwees u naar onderbenuttingen binnen de FOD Justitie. Zouden die onderbenuttingen dan ook niet snel kunnen worden ingezet om deze essentiële opdrachten te vergoeden?

1. Bevestigt u dat de middelen voor gerechtskosten in strafzaken sinds 22 oktober opnieuw uitgeput zijn? Wanneer worden de betalingen hervat? Zijn er ook nog andere onbetaalde facturen dan deze van vertalers en tolken? Hoe groot is de achterstand?​

2. Waarom kon u dit jaar een nieuwe betalingsstop niet voorkomen? Het probleem is al jaren gekend.

3. Welke onderbenuttingen zijn beschikbaar binnen FOD Justitie? Kunnen die niet structureel verschoven worden naar de post gerechtskosten zodat een betalingsstop in de toekomst kan vermeden worden?

4. Hoeveel werd er dit jaar aan verwijlintresten betaald voor facturen van het vorige werkingsjaar? Klopt het dat FOD justitie nog tot half november verwijlintresten moet betalen voor prestaties van vorig jaar? Is het technisch probleem met de uitbetalingen van verwijlintresten volledig verholpen?

5. Hoe zal u ervoor zorgen dat er volgend jaar niet opnieuw een betalingsstop is, hoe zal u ervoor zorgen dat de betalingsachterstand snel wordt weggewerkt en hoe zal u voorkomen dat Justitie opnieuw verwijlintresten verschuldigd is?

Bijlagen

Meer informatie of een afspraak maken?