Wacht niet op de publicatie van het KB
Binnen de beroepsgroep is er nog veel onduidelijkheid over permanente vorming voor beëdigd vertalers en tolken. Hoewel het koninklijk besluit (KB) dat de details regelt nog op zich laat wachten, is het kader inmiddels duidelijk. Hier lees je de stand van zaken en wat je nu al kunt doen.
1. De verplichting is nu al van kracht
Ondanks het ontbreken van het KB, is een beëdigd vertaler en/of tolk op basis van de huidige wetgeving al verplicht om zich bij te scholen:
Gerechtelijk Wetboek: Artikel 555/9 verplicht beëdigde taalprofessionals tot bijscholing in hun werktalen, vertaal-/tolktechnieken en gerechtelijke procedures.
Deontologische code: Artikel 22 stelt een beëdigd vertaler en/of tolk zich ertoe verbindt zich voortdurend bij te scholen:
- op het gebied van zijn bedrevenheid in het vertalen en/of tolken;
- op het gebied van zijn begrip van de (technische en juridische) procedures en technische woordenschat die hij bij de uitoefening van zijn opdracht nodig kan hebben;
- dit artikel stelt bovendien dat de beëdigd vertaler en/of tolk jaarlijks aan de FOD Justitie moet melden welke opleidingen hij heeft gevolgd.
Conclusie: de verplichting bestaat al in de wet, ongeacht het ontbreken van uitvoeringsregels.
2. Nieuwe ontwikkeling: advies van de Gegevensbeschermingsautoriteit
In haar antwoord op een parlementaire vraag van eind 2025 bevestigde minister van Justitie Verlinden dat de tekst van het ontwerp klaar is. Er ontstond vertraging omdat de Raad van State eerst het advies van de Gegevensbeschermingsautoriteit (GBA) vroeg. Dat advies van de GBA is er intussen sinds 18 februari 2026. De GBA onderzocht het ontwerp van koninklijk besluit uitsluitend vanuit het oogpunt van gegevensbescherming.
Wat regelt het ontwerp volgens het advies? Het ontwerp bepaalt onder meer welke documenten moeten worden voorgelegd om permanente vorming aan te tonen (cv, activiteitenverslagen, opleidingsattesten), hoe deze gegevens worden verwerkt en bewaard.
De Gegevensbeschermingsautoriteit heeft geen fundamentele bezwaren tegen het systeem, maar vraagt:
- dat maximale bewaartermijnen expliciet in het koninklijk besluit zelf worden opgenomen;
- dat verschillen in bewaartermijnen duidelijk worden gemotiveerd;
- dat categorieën persoonsgegevens nauwkeurig worden omschreven (bijvoorbeeld wat precies als "certificaat" geldt);
- dat het besluit afgestemd wordt op bestaande wettelijke bewaartermijnen voor andere gegevens in het register.
Dit betekent dat de ontwerptekst van het KB waarschijnlijk nog wordt aangepast voordat het definitief wordt gepubliceerd. Daarna moet het ontwerp opnieuw naar de Raad van State.
3. Hoe ziet de praktijk eruit?
De dienst Nationaal register heeft in augustus 2025 al richtlijnen gegeven per mail (zie onderaan). Dit zijn de belangrijkste punten:
- Er zal geen systeem van voorafgaande erkenning van aangeboden opleidingen of een exhaustieve lijst van te volgen opleidingen komen. Je bent vrij om zelf relevante vormingen te kiezen (opleidingen, cursussen, studiedagen, colloquia, congressen, stages of andere relevante professionele activiteiten …).
- Eigen verantwoordelijkheid: Bij de verlenging van je opname (na 5,5 jaar definitieve opname) moet je zelf uitleggen waarom een gevolgde opleiding of activiteit bijdraagt aan je specifieke competenties.
- Individuele beoordeling: De relevantie van gevolgde opleidingen zal per dossier (van aanvraag tot verlenging van opname) worden beoordeeld door de aanvaardingscommissie.
- De dienst Nationaal register heeft aangegeven dat men bij de beoordeling rekening zal houden met de publicatiedatum van het koninklijk besluit.
4. Wat kan je vandaag concreet doen?
Voor verlenging moet men (na 5,5 jaar definitieve opname):
- een aanvraag indienen;
- een lijst van uitgevoerde opdrachten bezorgen;
- bewijs leveren van gevolgde permanente vormingen.
Praktisch betekent dit dat beëdigd vertalers en tolken om hun verlenging na 6 jaar opname veilig te stellen best:
- regelmatig opleidingen volgen die hun competenties versterken;
- alle door hen gevolgde opleidingen documenteren;
- deelnamebewijzen bewaren;
- noteren wat de inhoud en relevantie was van iedere gevolgde opleiding;
- de gevolgde opleidingen jaarlijks doorgeven aan de FOD Justitie conform de deontologische code. Lees hier hoe je de attesten kan uploaden in je profiel van het Nationaal register.
Het toekomstige koninklijk besluit zal vooral de bewijsvoering en privacyregels verfijnen. De plicht om aan te tonen dat men een vakbekwaam vertaler en/of tolk blijft, ligt echter volledig bij de taalpofessional.
5. Conclusie
Hoewel de uitvoeringsregels nog in voorbereiding zijn, blijft het uitgangspunt: wie in het Nationaal register staat, moet zich aantoonbaar blijven bijscholen en daarover bewijs kunnen voorleggen bij een verlengingsaanvraag. Het toekomstige koninklijk besluit zal vooral verduidelijken hoe je dat moet aantonen en hoe lang gegevens worden bewaard, niet of je je moet bijscholen of welke opleidingen precies verplicht zijn.
Bijlage: Mail die de dienst Nationaal register op 18 augustus 2025 heeft gestuurd:
Verplichting permanente vorming
Beste beëdigd vertaler, tolk of vertaler-tolk,
Bij deze willen wij u ervan op de hoogte brengen dat het nog een aantal maanden zal duren vooraleer het KB permanente vorming kan worden bekendgemaakt. We moeten namelijk de aanbevelingen ten uitvoer leggen die de Raad van State ons onlangs heeft bezorgd.
Toch willen we erop wijzen dat u voortaan permanente vormingen moet volgen, aangezien u bent opgenomen in het definitieve register voor gerechtsdeskundigen en voor beëdigd vertalers, tolken en vertalers-tolken.
U bent immers in het register opgenomen voor een periode van zes jaar vanaf de beslissing van de door de minister van Justitie gemachtigde ambtenaar. Aan het einde van die periode moet u een aanvraag indienen om uw opname te verlengen en een lijst verstrekken van de burgerrechtelijke en administratieve opdrachten die u werden toevertrouwd alsook het bewijs leveren van de gevolgde permanente vormingen op grond van artikel 555/10 van het Gerechtelijk Wetboek.
Doel van de permanente vormingen is om uw kennis en competenties met betrekking tot de werktalen waarvoor u in het register bent opgenomen, te onderhouden en/of te ontwikkelen.
Die kunnen verschillende vormen aannemen (cursussen/colloquia/conferenties/stages/enz.). Er is niet voorzien in een systeem om de vormingen vooraf te aanvaarden. Mogelijk moet u toelichten hoe de activiteit die u hebt gevolgd, bijdraagt aan de ontwikkeling of het onderhoud van uw kennis en competenties.
Om uw opname te verlengen, analyseert de aanvaardingscommissie de lijst met de activiteiten die u opgeeft als permanente vormingen.
Het kan zijn dat we u opleidingsvoorstellen sturen, maar die zijn bedoeld ter informatie.
Meer informatie volgt zodra het koninklijk besluit wordt bekendgemaakt. Wij houden u op de hoogte.
U kunt uiteraard steeds contact met ons opnemen voor verdere inlichtingen.
Met vriendelijke groeten,
De dienst Nationaal register voor gerechtsdeskundigen & beëdigd vertalers, tolken en vertalers-tolken